Εξευτελιστική, απάνθρωπη, αργή και βασανιστική πορεία προς το θάνατο

 Δυόμιση μήνες συστηματικά καθηλωμένος

 

Ο Δ.Α., ηλικίας 72 περίπου ετών (γεννήθηκε το έτος 1949), φιλόλογος, είναι ψυχικά ασθενής και εξ αιτίας τραυματισμού του σε τροχαίο ατύχημα (πεζός και παρασύρθηκε από δίκυκλη μοτοσικλέτα) εισήχθη στις 16-04-2022, σε κρατικό νοσοκομείο και νοσηλεύεται στο Νευροχειρουργικό Τμήμα μέχρι σήμερα.

Δεν έχει συγγενικό περιβάλλον, παρά μόνο έναν αδελφό μεγαλύτερο σε ηλικία ο οποίος διαμένει μόνιμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και μακρινά ξαδέλφια. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του παρουσίασε, εκτός άλλων, αλλεπάλληλες ουρολοιμώξεις, και εξ αιτίας της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού και για την προστασία των υπολοίπων ασθενών από την μετάδοση της ουρολοίμωξης, επιλέχθηκε ως λύση και τού εφαρμόστηκε η τοποθέτηση μόνιμα καθετήρα κι η μηχανική κατ’αρχήν και στη συνέχεια συνδυασμένη φαρμακευτική καθήλωση.                                                                 

Σήμερα (5-07-2022), δυόμιση μήνες δηλαδή μετά την εισαγωγή του, και παρότι αποκαταστάθηκε η υγεία του σχετικά με το τροχαίο ατύχημα, συνεχίζει νοσηλευόμενος στο Νευροχειρουργικό Τμήμα του προαναφερόμενου νοσοκομείου, αντί να μεταφερθεί σε ψυχιατρικό τμήμα, και για την αντιμετώπιση του έχει επιλεγεί η καθημερινή και συνεχόμενη καθήλωση (μηχανική ή /και φαρμακευτική), χωρίς την τήρηση οιουδήποτε πρωτοκόλλου.

 

Εν τω μεταξύ, η Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, που θα μπορούσε να επιληφθεί της προάσπισης των δικαιωμάτων του ασθενούς, είναι ανύπαρκτη, διότι η θητεία των μελών της έληξε στις 15 Μαΐου 2022 και μέχρι σήμερα (5-07-2022) δεν έχει συγκροτηθεί νέα… .                                               

«Δεν ακούει; Δέστε τον!»

«Η καθήλωση είναι μία “θεραπευτική” πρακτική που εφαρμόζεται –μεταξύ άλλων- σε άτομα με σοβαρή ψυχική αναπηρία, τα οποία παρουσιάζουν συμπεριφορές επικίνδυνες για τον εαυτό τους και τους άλλους και συνίσταται στην ακινητοποίηση του ασθενή με ιμάντες σε ορισμένα ή όλα τα άκρα του ασθενή».  Αυτό είναι το επίσημο αφήγημα της ψυχιατρικής νοσηλείας, το οποίο θεσμικά εξαντλείται σε μια χαλαρή σύσταση προς τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, ώστε να εφαρμόζονται ορισμένες ασφαλιστικές δικλείδες που αφορούν τα μέτρα πρόληψης, τον χρόνο εφαρμογής των μέτρων, το πλαίσιο καταγραφής και παρακολούθησης των μέτρων κ.λ.π..

Είναι αλήθεια, πως υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τη λεγόμενη «καθήλωση» ή τον «κλινοστατικό περιορισμό» των διεγερτικών ψυχιατρικών ασθενών για ένα περιορισμένο διάστημα. Θέλω να πω ότι, από άποψη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο η CPT όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχουν πολλές φορές διατυπώσει την άποψη, ότι αυτή είναι μόνο κατ’ εξαίρεση επιτρεπτή, και εφόσον τηρούνται συγκεκριμένοι κανόνες και συγκεκριμένες προδιαγραφές. Δηλαδή, να εξυπηρετείται η θεραπεία, να είναι προς την προστασία του ίδιου του ατόμου και να υπάρχουνε κανόνες σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Τι συμβαίνει όμως στην πράξη; Στην πράξη οι καθηλώσεις δεν αποτελούν ένα κατ΄ εξαίρεση μέτρο αλλά μια συνήθη και ευρείας έκτασης πρακτική, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί και το “καλωσόρισμα” οιουδήποτε ακούσια νοσηλευόμενου ασθενή. Επιπλέον, οι καθηλώσεις δεν αποτελούν μια θλιβερή νησίδα, που αφορά μια μικρή υποομάδα του πληθυσμού σε ορισμένες νοσηλευτικές μονάδες, ούτε αφορά μόνο τους ψυχιατρικούς ασθενείς. Ένα καθημερινό σχετικό ζήτημα αναδεικνύεται και στις παθολογικές κλινικές. Ιδίως, μάλιστα, όταν ο νοσηλευόμενος ασθενής παρουσιάζει συννοσηρότητα ψυχιατρικής και εσωτερικής παθολογίας. Στις περιπτώσεις αυτές παρατηρούνται στρεβλές διαστάσεις της καθήλωσης, καθώς και στιγματική συμπεριφορά -ορισμένων παθολογικών γιατρών, νοσοκόμων και διοικητικών- απέναντι στον ψυχιατρικό ασθενή, απέναντι στο ό,τι νομίζουν ως ψυχιατρικό, απέναντι σε κάθε “αποκλίνοντα” ασθενή.

Εν ολίγοις, στους δυνητικά δεμένους περιλαμβάνονται τα άτομα με ψυχική αναπηρία, τα άτομα με νοητική αναπηρία, τα άτομα με αυτισμό, τα άτομα με άνοια, τα παιδιά, αλλά πολλές φορές και ασθενείς άλλης παθολογίας. Άτομα, δηλαδή, που νοσηλεύονται για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας και συνιστούν όχληση στην λειτουργία των νοσηλευτικών τμημάτων. Στις περιπτώσεις αυτές, μάλιστα, δεν τηρούνται καν οι προϋποθέσεις που ο νόμος ορίζει για τους ακούσια νοσηλευόμενους ψυχικά ασθενείς. Δεν εφαρμόζεται κανένα Πρωτόκολλο. Το φαινόμενο δε είναι τόσο συχνό, που κατέληξε να θεωρείται σύνηθες και να περνάει απαρατήρητο.

Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του εικονιζόμενου ηλικίας εβδομήντα δυο (72) ετών ψυχικά ασθενούς, ο οποίος μετά από τροχαίο ατύχημα νοσηλεύεται σε Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Αττικής*, καθηλωμένος για μεγάλα χρονικά διαστήματα με σοβαρό κίνδυνο βλάβης της υγείας του. Το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει ότι, το φαινόμενο των καθηλώσεων είναι συχνό και έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις. Είναι τόσο διεγερτικός ο εν λόγω ασθενής, ώστε να θεωρείται "επικίνδυνος" για τον εαυτό του ή/και τους άλλους; Εξυπηρετείται η θεραπεία του με τη διαρκή και για μεγάλα χρονικά διαστήματα καθήλωσή του; Ή μήπως, τελικά, η καθήλωση εφαρμόζεται σε όλους όσους ασθενείς δεν παραμένουν στο κρεβάτι τους και δεν τηρούν ευλαβικά τις οδηγίες του προσωπικού; 

Με άλλα λόγια, οι καθηλώσεις δεν αποτελούν μόνο τη χρόνια “διαταραχή” της ψυχιατρικής, αλλά και το σκοτεινό πρόσωπο της ιατρικής. «Δεν ακούει; Δέστε τον!». Είναι καιρός, λοιπόν, να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα άτομα με αναπηρίες. Ελπίδα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η ψήφιση και εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Αναπηρία. Ο αρμόδιος επίτροπος των ΗE έχει υιοθετήσει τις θέσεις των οργανώσεων των ατόμων με αναπηρία ότι, δηλαδή, η ακούσια νοσηλεία και οι καθηλώσεις που απορρέουν από αυτή συνιστούν καταστρατήγηση της Σύμβασης.

Όχι στις ασφαλιστικές δικλείδες και στις οδηγίες, λοιπόν. Όχι στις καθηλώσεις υπό προϋποθέσεις. Θα πρέπει το σχετικό πλαίσιο να αλλάξει ριζικά, το περιβάλλον στο οποίο τα άτομα με αναπηρίες εντάσσονται, να γίνουν οι απαραίτητες προσαρμογές και κυρίως να αλλάξει η στάση της κοινωνίας στο θέμα των καθηλώσεων. Να δούμε κατάματα το πρόβλημα και να βρούμε λύσεις που να σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Και, προφανώς, να διαθέσουμε πόρους ώστε να το αλλάξουμε.

 

________________

*Τα πλήρη στοιχεία του εικονιζόμενου ασθενούς καθώς και του Γ.Κ. Νοσοκομείου στο οποίο νοσηλεύεται είναι στη διάθεση του συντάκτη.

Ιδιωτικοποίηση και εργαλειοποίηση της ακούσιας νοσηλείας

Το άρθρο 50 του ΣχΝ «Πλεύρη»*, που φέρεται να ρυθμίζει τη μεταφορά των φερόμενων ως ψυχικά ασθενών κατά τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας, στην πραγματικότητα αποσκοπεί κυρίως στην εξυπηρέτηση των ιδιωτικών ψυχιατρικών κλινικών, στην απεμπλοκή των αστυνομικών οργάνων με την εμπλοκή  του προσωπικού (ψυχίατρο και νοσηλευτή) των "Κοινοτικών Μονάδων Ψυχικής Υγείας του άρθρου 11 ν. 2716/1999" (σ.σ. ΜΨΑ των ΝΠΙΔ) και στην προσχηματική συμμόρφωση της χώρας στις συστάσεις της CPT. Και είναι προσχηματική διότι η αστυνομία, με πλήρη εξάρτυση, παραμένει πάντα αναγκαίος συνεργάτης και αρωγός της ασκούμενης ψυχιατρικής.

 

Ειδικότερα, η 1η παράγραφος του άρθρου αχταρμά –διότι περί αυτού πρόκειται, μπερδεύει την ακούσια εξέταση με την ακούσια νοσηλεία "κατόπιν παραγγελίας (διαταγής) του αρμόδιου εισαγγελέα..." και, παρά τον επικαλούμενο δήθεν "σεβασμό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια του ασθενή", στην πραγματικότητα έχει ως μοναδικό σκοπό την καθιέρωση -με νομοθετική πλέον διάταξη- της ακούσιας νοσηλείας στις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές και την, πάση θυσία, μεταφορά του ασθενούς "στη δημόσια ή ιδιωτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας" (σ.σ. εννοεί την ιδιωτική ψυχιατρική κλινική), χωρίς την οποιαδήποτε πρόβλεψη προηγούμενης εξέτασής του, ώστε να διαπιστωθεί η αναγκαιότητα ή όχι της ακούσιας νοσηλείας του ασθενούς.

Η 2η παράγραφος του ιδίου άρθρου εμπλέκει στη διαδικασία μεταφοράς του ασθενούς το προσωπικό (ψυχίατρο και νοσηλευτή) των ΝΠΙΔ του άρθρου 11 ν. 2716/1999, που θα συνοδεύεται και από “έναν αστυνομικό”. Και παρότι στην ίδια παράγραφο γίνεται αναφορά σε "φερόμενο" ασθενή, ωστόσο, όπως προαναφέραμε, δεν προβλέπει προηγούμενη εξέταση του ασθενούς, ώστε να διαπιστωθεί η αναγκαιότητα ή μη της ακούσιας νοσηλείας του. Ούτε, πολύ περισσότερο, προβλέπει διαπραγμάτευση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας με τον ασθενή περί ενδεχόμενης εκούσιας νοσηλείας του, όπως επιβάλλεται από τον “σεβασμό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια του ασθενή”, που το ίδιο το άρθρο επικαλείται.

Κι αυτό διότι, όπως επίσης προαναφέρθηκε, η διάταξη αποσκοπεί στην ιδιωτικοποίηση της ψυχικής υγείας με την εκχώρηση της ακούσιας νοσηλείας στις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές και, εν τέλει, τη μεταφορά των ψυχικά ασθενών σ' αυτές.

Είναι γεγονός επίσης ότι, με την προτεινόμενη στο ίδιο πνεύμα διάταξη, αποδεκατίζεται το προσωπικό των ΝΠΙΔ, που σημειωτέον είναι παντελώς ανεκπαίδευτο (λ.χ. σε τεχνικές αποκλιμάκωσης) στη διαχείριση τέτοιων περιστατικών. Επιπροσθέτως, θα αποδειχθεί τοις πράγμασι και εξοντωτική. Κι αυτό διότι, στην ίδια παράγραφο, προβλέπεται μεν ότι αρμόδια "Κοινοτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας" να επιληφθεί της μεταφοράς του ασθενούς είναι, κατ' αρχήν, εκείνη που βρίσκεται "στον Τομέα Ψυχικής Υγείας του τόπου κατοικίας ή διαμονής του φερόμενου ως ασθενή", ωστόσο είναι άγνωστος ο Τομέας της δημόσιας μονάδας ή της ιδιωτικής ψυχιατρικής κλινικής υποδοχής του ασθενούς όπου θα μεταφερθεί ο ασθενής καθώς, επίσης, οι χρόνοι που απαιτούνται: τόσο της μεταφοράς στη μονάδα υποδοχής όσο και της παραμονής του προσωπικού "έως ότου διασφαλιστεί η ασφαλής υποδοχή του φερόμενου ψυχικά ασθενούς". Εκτός, βέβαια, αν εν τω μεταξύ ορισθεί ωράριο στις ακούσιες νοσηλείες!

Προβλέπεται περαιτέρω ο έλεγχος της όλης διαδικασίας (και) από την Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, τα μέλη της οποίας, ως γνωστόν, συμμετέχουν στην Επιτροπή αμισθί, λειτουργεί δε, χωρίς πόρους και υποδομές.

Τέλος, και μετά όλα τα εύηχα του άρθρου, η 6η παράγραφος υπό στοιχείο β) μας προσγειώνει άτσαλα στη σκληρή πραγματικότητα, όπως τη γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Δηλαδή, στα ίδια!

Αναφέρει καταλεπτώς: «6. α) ... β) Μέχρι την έκδοση της κοινής απόφασης της παρ. 5, καθώς και μετά από την έκδοσή της, όταν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δεν καθίσταται εφικτή η συμμετοχή της Κοινοτικής Μονάδας Ψυχικής Υγείας της παρ. 2 στη διαδικασία της μεταφοράς του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή, όπως αυτή καθορίζεται στην παρ. 3, η μεταφορά πραγματοποιείται με όχημα της αρμόδιας αστυνομικής αρχής και από κλιμάκιο δύο (2) αστυνομικών.». 

Η άσκηση ψυχιατρικής με αστυνομική συνδρομή, περιπολικά και χειροπέδες, καταρρακώνει ανεπανόρθωτα την προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια των ψυχικά ασθενών. 

Αλλά αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί το Υπουργείο Υγείας.

 

Με άλλα λόγια, «όλα αλλάζουνε και όλο τα ίδια μένουν -και στην ψυχική υγεία γίνονται ακόμη χειρότερα».

 

___________

*Στις 3-05-2022 κατατέθηκε στη Βουλή το ΣχΝ με τίτλο: «ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, ΙΣΟΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡEΣΙΕΣ ΤΟΥ EΘΝΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ». 

Στο άρθρο 50 (σελ. 55 του ΣχΝ) θεσμοθετείται νομοθετικά η ακούσια νοσηλεία στις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές και ρυθμίζεται η μεταφορά του ασθενούς για ακούσια νοσηλεία. Στην 4η παράγραφο του ιδίου άρθρου γίνεται αναφορά στην Ειδική Επιτροπή.

Ολόκληρο το άρθρο έχει ως εξής:

"Άρθρο 50

Μεταφορά του ασθενή κατά την διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας

Μετά από το άρθρο 96 του ν. 2071/1992 (Α ́ 123), περί της διαδικασίας εισαγωγής για ακούσια νοσηλεία, προστίθεται άρθρο 96Α ως εξής:

2. Η εισαγγελική παραγγελία για τη μεταφορά του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή απευθύνεται τόσο προς το αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα, όσο και προς Κοινοτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας του άρθρου 11 του ν. 2716/1999 (Α ́ 96), η οποία ανήκει σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και εντάσσεται στον Τομέα Ψυχικής Υγείας του τόπου της κατοικίας ή της διαμονής του φερόμενου ως ασθενή, και μόνο όταν δεν υπάρχει τέτοια Μονάδα στον Τομέα Ψυχικής Υγείας του τόπου της κατοικίας ή της διαμονής του ασθενή, σε αντίστοιχη Μονάδα όμορου Τομέα. Για τους σκοπούς της έκδοσης της εισαγγελικής παραγγελίας, η αρμόδια Περιφερειακή Διοίκηση Τομέων Ψυχικής Υγείας και, σε περίπτωση αδυναμίας, η Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας της Γενικής Διεύθυνσης Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας, κοινοποιεί, τον Σεπτέμβριο κάθε έτους, στις κατά τόπους Εισαγγελίες Πρωτοδικών και επικαιροποιεί, όταν είναι αναγκαίο, κατάλογο με τα στοιχεία επικοινωνίας των Κοινοτικών Μονάδων Ψυχικής Υγείας.

3. Αμέσως μετά από την έκδοση της εισαγγελικής παραγγελίας, και χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, εκκινεί η διαδικασία της μεταφοράς του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή. Η διαδικασία της μεταφοράς, η οποία τελεί υπό τον συντονισμό του Αυτοτελούς Τμήματος Επιχειρήσεων Υγείας του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.) του άρθρου 33 του ν. 4633/2019 (Α ́ 161), εξελίσσεται ως εξής:

α) Αρχικά, πραγματοποιείται επίσκεψη στον τόπο κατοικίας ή διαμονής του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή, από μικτό κλιμάκιο, το οποίο αποτελείται από έναν (1) ψυχίατρο, έναν (1) νοσηλευτή της Κοινοτικής Μονάδας Ψυχικής Υγείας της παρ. 2 και έναν (1) αστυνομικό.

β) Αμέσως μετά από την επίσκεψη του μικτού κλιμακίου, ακολουθεί η μεταφορά του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή στην Μονάδα Ψυχικής Υγείας. Η μεταφορά πραγματοποιείται με κατάλληλα διαμορφωμένο όχημα και με την συνοδεία του ψυχίατρου και του νοσηλευτή. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η μεταφορά του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή πραγματοποιείται με την συνοδεία και του αστυνομικού, εφόσον ο ψυχίατρος με γραπτή βεβαίωση πιθανολογεί, ότι θα απαιτηθεί, για την ασφάλεια του ασθενή ή τρίτων, η λήψη περιοριστικών μέτρων του ασθενή, προκειμένου για την αποφυγή επικείμενης αυτοκαταστροφικής ή ετεροκαταστροφικής συμπεριφοράς του, η οποία δεν μπορεί να αποφευχθεί με κατάλληλες τεχνικές αποκλιμάκωσης.

γ) Σε κάθε περίπτωση, τόσο κατά την επίσκεψη, όσο και κατά τη μεταφορά, μόνο ο αστυνομικός μπορεί να επιβάλει  περιοριστικά μέτρα στον φερόμενο ως ψυχικά ασθενή, και μόνο κατ’ εξαίρεση, ως έσχατη λύση, όταν η εφαρμογή τους είναι το μόνο διαθέσιμο μέσο, που μπορεί να αποτρέψει άμεση ή  επικείμενη βλάβη στον ασθενή ή σε τρίτους. 

δ) Η μεταφορά ολοκληρώνεται με την άφιξη στη Μονάδα Ψυχικής Υγείας. Ο ψυχίατρος και ο νοσηλευτής, που συμμετέχουν στη μεταφορά, παραμένουν στον χώρο της Μονάδας Ψυχικής Υγείας, έως ότου διασφαλιστεί η ασφαλής υποδοχή του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή.

4. Ο έλεγχος της εφαρμογής των παρ. 1 έως 3 πραγματοποιείται, πέραν των άλλων συναρμόδιων οργάνων και φορέων, και από την Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές του άρθρου 2 του ν. 2716/1999.

5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας, Προστασίας του Πολίτη και Δικαιοσύνης καθορίζονται οι προϋποθέσεις, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τα επιμέρους στάδια της διαδικασίας μεταφοράς, η οποία πραγματοποιείται στο πλαίσιο της διαδικασίας της ακούσιας νοσηλείας, ο τρόπος ελέγχου της διαδικασίας και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.

6. α) Μετά από την έκδοση της κοινής απόφασης της παρ. 5, κοινοποιείται για πρώτη φορά ο κατάλογος με τα στοιχεία επικοινωνίας των Κοινοτικών Μονάδων Ψυχικής Υγείας, που συντάσσεται σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2.

β) Μέχρι την έκδοση της κοινής απόφασης της παρ. 5, καθώς και μετά από την έκδοσή της, όταν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δεν καθίσταται εφικτή η συμμετοχή της Κοινοτικής Μονάδας Ψυχικής Υγείας της παρ. 2 στη διαδικασία της μεταφοράς του φερόμενου ως ψυχικά ασθενή, όπως αυτή καθορίζεται στην παρ. 3, η μεταφορά πραγματοποιείται με όχημα της αρμόδιας αστυνομικής αρχής και από κλιμάκιο δύο (2) αστυνομικών. Σε κάθε περίπτωση, για τη μεταφορά, εφαρμόζονται οι διατάξεις του παρόντος για την προστασία των δικαιωμάτων των φερόμενων ως ψυχικά ασθενών."