Παρασκευή, 2 Ιουλίου 2021

Διυπουργική για τα συμφέροντα των άλλων (και όχι για τα δικαιώματα των ψυχικά ασθενών)

Στις 8 Ιουνίου 2021 πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Υγείας διυπουργική συνάντηση μεταξύ της κυρίας Ζωής Ράπτη Υφυπουργού Υγείας αρμόδιας για την ψυχική υγεία, του κυρίου Γεωργίου Κώτσηρα Υφυπουργού Δικαιοσύνης αρμόδιου για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κυρίου Ελευθέριου Οικονόμου Υφυπουργού Προστασίας του Πολίτη αρμόδιου για θέματα αντεγκληματικής πολιτικής. Κατά τη διάρκεια της "άριστης διυπουργικής συνεργασίας" πληροφορηθήκαμε πως υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας & Κατανόησης (Memorandum of Understanding – MoU) για θέματα κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα της ψυχικής υγείας.

Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με το σχετικό δελτίο τύπου, η «νέα συνέργεια αποσκοπεί στην επεξεργασία του σχετικού νομοθετικού πλαισίου με στόχο, αφενός τη δημιουργία μηχανισμού για την ορθή μεταφορά και διαχείριση των περιστατικών ακούσιας νοσηλείας και, αφετέρου, την περαιτέρω θωράκιση και διασφάλιση του απόλυτου σεβασμού των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών κατά τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας όπως αυτά αποτυπώνονται σε υπερεθνικές και εθνικές πηγές δικαίου.».

Προφανώς, δηλαδή, η διυπουργική συνεργασία αποσκοπούσε (ή θα έπρεπε) στην προσαρμογή των συνθηκών και διαδικασιών της ακούσιας νοσηλείας στις παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας CPT (EΠΒ) (στο εξής C.P.T.), όπως αυτές διατυπώνονται στην από 19 Φεβρουαρίου 2019  και με τα στοιχεία CPT/Inf (2019) 5 Έκθεση.

Αναφέρουμε ενδεικτικά:

α) τη διακοπή της συστηματικής πρακτικής τοποθέτησης κρεβατιών ασθενών στο διάδρομο για παρατεταμένες περιόδους[1], για ασθενείς που χρήζουν εντατικής περίθαλψης, όπως συγκεκριμένα είναι οι ακούσια νοσηλευόμενοι, συνθήκες οι οποίες, κατά την άποψη της CPT, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως εξευτελιστικές,

β)  να πάψει η μεταφορά ψυχικά ασθενών από την αστυνομία, τη χρήση χειροπέδων και υπερβολικής βίας, ακόμη και όταν οι ασθενείς είναι δεμένοι με χειροπέδες[2],

γ) να διασφαλιστεί το δικαίωμα των ασθενών να εμφανίζονται αυτοπροσώπως στο δικαστήριο[3], και όχι να αρνούνται να του χορηγήσουν τη σχετική κλήση με το (μόνιμο) αιτιολογικό ότι «δεν είναι δυνατή η επικοινωνία μαζί του»,

δ) να τηρούνται οι νόμιμες προθεσμίες των άρθρων 96 παρ. 6 και 97 του Ν. 2071/1992, ιδίως των δέκα (10) ημερών[4], και όχι η συζήτηση των υποθέσεων ακούσιας νοσηλείας να προσδιορίζεται μετά τέσσερεις περίπου μήνες, και συνήθως μετά την έξοδο του ασθενούς από το νοσοκομείο,

ε) να ενισχυθεί η Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές με τους απαραίτητους πόρους[5], και όχι να χρησιμοποιείται προσχηματικά -και χωρίς πόρους- για τον (πρακτικά αδύνατο) έλεγχο των ιδιωτικών ψυχιατρικών κλινικών και, μάλιστα, να συνεδριάζει -όπως συχνά συμβαίνει σήμερα- χωρίς γραμματέα.

Δυστυχώς, όμως, αν και έχουν παρέλθει δυόμιση περίπου χρόνια από τη δημοσίευση της CPT/Inf (2019) 5 Έκθεσης της C.P.T. και δυο χρόνια από την ανάρτηση στον Δικτυακό τόπο Διαβουλεύσεων του ΣχΝ με τίτλο «Ακούσια ψυχιατρική περίθαλψη», που επεξεργάστηκε επί ενάμιση περίπου χρόνο η Ομάδα Εργασίας και επικαιροποίησε το θεσμό της ακούσιας νοσηλείας και σήμερα βρίσκεται σε κάποιο συρτάρι της Υφυπουργού Υγείας αρμόδιας για την Ψυχική Υγεία, η τελευταία όχι μόνο δεν προώθησε το ΣχΝ προς ψήφηση, αλλά το παρέδωσε σε ορισμένα μέλη του Δ.Σ. της Ε.Ψ.Ε. με σκοπό να το επεξεργαστούν και προσάρμουν στα ιδιοτελή δικά τους συμφέροντα καθώς και τα συμφέροντα των ιδιωτικών ψυχιατρικώνκλινικών. Σίγουρα, πάντως, όχι για «την περαιτέρω θωράκιση και διασφάλιση των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών», όπως διατείνεται στο ως άνω Δελτίο Τύπου η Υφυπουργός Υγείας.

Επιπλέον, από τα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών, όπως λ.χ. για το Γ.Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο» σχετικά με τα ράντζα, για το Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία» σχετικά με την αστυνομική βία, φαίνεται πως η "άριστη διυπουργική συνεργασία" ήταν μια ακόμη επιδεικτική ενέργεια εντυπωσιασμού (επικοινωνιακό σόου) της κυβέρνησης σε βάρος των ψυχικά ασθενών.



[1] «Η αντιπροσωπεία επικαλείται το άρθρο 8, παράγραφος 5 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Πρόληψη της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (η Σύμβαση) και καλεί τις ελληνικές αρχές να σταματήσουν άμεσα την πρακτική της τοποθέτησης ανθρώπων που χρήζουν εντατικής φροντίδας και επίβλεψης στους διαδρόμους της Ψυχιατρικής Μονάδας του Γενικού Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός». Οι ασθενείς που χρήζουν περιορισμού ή χρειάζονται βοήθεια σχετικά με τις ανάγκες τους στην υγιεινή θα πρέπει να φροντίζονται σε νοσοκομειακούς θαλάμους, υπό στενή παρακολούθηση από το προσωπικό, και υπό συνθήκες οι οποίες σέβονται την ιδιωτικότητα και την αξιοπρέπειά τους.».

[2] «Κατά την άποψη της CPT, η αστυνομία δεν θα πρέπει να είναι ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για τις μεταφορές ασθενών σε ψυχιατρικό τμήμα. Το γεγονός ότι η αστυνομία δεν είναι η κατάλληλη υπηρεσία για την πραγματοποίηση διακομιδών επιβεβαιώνονται από συνεντεύξεις με τους ασθενείς, το υγειονομικό προσωπικό και τους ίδιους τους αστυνομικούς. Τα άτομα με ανάγκες ψυχικής υγείας πρέπει, καταρχήν, να μεταφέρονται πάντοτε από υγειονομικό προσωπικό. Με επιστολή της 7ης Ιουνίου 2018, απαντώντας στις παρατηρήσεις της αντιπροσωπείας του CPT επί του θέματος αυτού, το Υπουργείο Υγείας ενημέρωσε την CPT ότι το σχέδιο νόμου για την ακούσια ψυχιατρική τοποθέτηση περιλαμβάνει ένα άρθρο το οποίο ορίζει ότι η μεταφορά ασθενών στις μονάδες ψυχικής υγείας για αξιολόγηση θα διεξάγεται από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό σε ειδικά οχήματα υπό συνθήκες που απολύτως διασφαλίζουν τον σεβασμό του ασθενούς, ενώ παράλληλα θα πληρούνται οι απαραίτητες απαιτήσεις ασφάλειας. Η βοήθεια ενός αστυνομικού κατά τη διάρκεια της μεταφοράς μπορεί να ζητηθεί μόνο ως εξαίρεση. Η CPT εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θετική αυτή απάντηση και ζητεί να χορηγηθεί η έγκριση στις προαναφερθείσες νέες ρυθμίσεις για τη μεταφορά ασθενών με ψυχικές διαταραχές. Επιπλέον, συνιστά στις ελληνικές αρχές να λάβουν τα αναγκαία μέτρα - συμπεριλαμβανομένων σαφών οδηγιών και κατάρτισης σχετικά με τον χειρισμό της μεταφοράς προσώπων που ενδεχομένως χρειάζονται ψυχιατρική περίθαλψη - εν αναμονή της εφαρμογής αυτών των ρυθμίσεων - να διασφαλίζει ότι οι μεταφορές πραγματοποιούνται υπό συνθήκες τέτοιες ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια του ασθενείς. Συγκεκριμένα, οι χειροπέδες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτών των μεταφορών.Τα άτομα με ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης πρέπει, κατά κύριο λόγο, να μεταφέρονται από προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης. Όπως επιβεβαιώνεται από συνεντεύξεις με ασθενείς, με το προσωπικό υγειονομικής περίθαλψης αλλά και με τους ίδιους τους αστυνομικούς, η αστυνομία δεν είναι η κατάλληλη υπηρεσία για τη διεξαγωγή τέτοιων μεταφορών. Στην αντιπροσωπεία αναφέρθηκε η συχνή χρήση στενών, επώδυνων χειροπέδων, μερικές φορές για παρατεταμένες μεταφορές, που διαρκούν πολλές ώρες, από απομακρυσμένες τοποθεσίες. Αναφέρθηκε επίσης ένας ισχυρισμός περί υπερβολικής χρήσης βίας από την αστυνομία κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας μεταφοράς. Κατά την άποψη της αντιπροσωπείας, εναπόκειται στο Υπουργείο Υγείας να ηγηθεί προσπαθειών για την εξεύρεση μιας ανθρωπιστικής λύσης σε αυτό το πρόβλημα ως θέμα προτεραιότητας.».

[3] «Η CPT συνιστά στις ελληνικές αρχές να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι ασθενείς επωφελούνται, στην πράξη, από το δικαίωμα ακρόασης ενώπιον του δικαστηρίου κατά τη διάρκεια της δίκης και τις διαδικασίες ακούσιας νοσηλείας ή προσφυγής.».

[4] «Η CPT συνιστά στις ελληνικές αρχές να επανεξετάσουν επειγόντως το πρακτική που εφαρμόζεται στις ακούσιες νοσηλείες και να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι εφαρμόζονται οι νόμιμοι χρονικοί περιορισμοί.».

[5] «Η CPT συνιστά το σημαντικό αυτό κενό ελέγχου να αποκατασταθεί επειγόντως και να παρασχεθούν στους αρμόδιους εξωτερικούς εποπτικούς φορείς οι απαραίτητοι πόροι για συχνές και αιφνιδιαστικές επισκέψεις σε όλους τους ψυχιατρικούς χώρους - συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών ψυχιατρικών κλινικών - όπου νοσηλεύονται οι ακούσιοι ασθενείς.».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου